Jacek Ruczajewski
| Imię i nazwisko | Jacek Ruczajewski |
| Data i miejsce urodzenia | 19.03.1904, Limanowa |
| Data i miejsce śmierci | 6.12.1984, Gliwice |
| Zawód | inżynier elektryk, fizyk, radiotechnik, nauczyciel akademicki |
ur. 19.03.1904 r. w Limanowej (Małopolska), zm. 6.12.1984 r. w Gliwicach, inżynier elektryk, fizyk, radiotechnik, wykładowca Politechniki Śląskiej
Jacek Ruczajewski pochodził z rodziny inteligenckiej. Był synem urzędnika państwowego Ludwika i Stanisławy z Sobotowskich. Po śmierci ojca w 1906 r. rodzina przeniosła się do Lwowa, gdzie matka pracowała jako nauczycielka muzyki. Po ukończeniu I Szkoły Realnej, od 1920 r. J. R. pracował jako praktykant i pomocnik kinooperatora, a następnie ukończył XI Gimnazjum Państwowe we Lwowie. Równocześnie uczęszczał na Kurs Radiotechniczny Instytutu Technologicznego, a potem Państwowej Szkoły Przemysłowej we Lwowie, zorganizowany i prowadzony przez prof. Tadeusza Malarskiego (1883-1952). Przez dwa lata J. R. pracował jako monter w przedsiębiorstwie „Radio-Kinofot” we Lwowie, by w 1926 r. zapisać się na Wydział Elektromechaniczny Państwowej Szkoły Przemysłowej, w którym ukończył dwa lata nauki. W 1927 r. został powołany do Wojska Polskiego. W 1929 r. zdał maturę jako eksternista i zapisał się na Oddział Elektrotechniczny Politechniki Lwowskiej. W 1932 r. uzyskał półdyplom z wynikiem bardzo dobrym, lecz dalsze studia zakłóciła choroba nerwowa wynikła z przemęczenia. Od 1936 r. pracował w Laboratorium Radiotechnicznym Politechniki Lwowskiej, a potem w Katedrze Fizyki jako młodszy asystent. W 1939 r. został zmobilizowany do Państwowych Zakładów Lotniczych w Warszawie. Wróciwszy do Lwowa, od czerwca 1940 r. pracował jako asystent laboratorium elektrotechnicznego Państwowej Szkoły Przemysłowej. Po zamianie charakteru tej szkoły na kursy kolejowe, przeszedł do Państwowego Obwodowego Radiokomitetu, gdzie pracował jako laborant do czerwca 1941 r. Podczas okupacji niemieckiej Lwowa, do 1944 r. pracował w Przedsiębiorstwie Budowlanym inż. E. Komarnickiego. Po ponownym uruchomieniu Instytutu Politechnicznego (byłej Politechniki Lwowskiej) pod władzą radziecką J. R. pracował tam do października 1945 r. jako starszy laborant.
Wysiedlony ze Lwowa na Górny Śląsk, od 4 listopada 1945 r. pracował jako młodszy asystent Katedry Fizyki u prof. Tadeusza Malarskiegona Politechnice Śląskiej w Gliwicach. W 1947 r. J. R. uzyskał dyplom inżyniera elektryka na Politechnice Śląskiej i został mianowany starszym asystentem. W latach 1949–1952 wykładał na Oddziale Łączności Wydziału Elektrycznego lampy elektronowe i miernictwo telekomunikacyjne aż do zlikwidowania tego Oddziału. Pomagał w organizacji laboratorium fizyki Politechniki Śląskiej od 1945 do 1948 r. Jednocześnie pracował jako nauczyciel fizyki w Liceum Pedagogicznym i na Wyższych Kursach Nauczycielskich w Gliwicach. W roku akademickim 1951/1952 wykładał wybrane działy z fizyki technicznej na kursie magisterskim Wydziału Elektrycznego i Mechanicznego. W 1950 r. został mianowany adiunktem, początkowo w Katedrze Fizyki prof. Malarskiego na Wydziale Elektrycznym, potem przydzielony do Katedry Fizyki Wydziału Górniczego, kierowanej przez Mariana Konopackiego (1897-1985). Od 1953 r. wykładał fizykę ogólną na Studium Wieczorowym Politechniki Śląskiej w Katowicach, a od 1959 r. na Studium w Kędzierzynie. Od 1961 r. wykładał na stanowisku wykładowcy, a od 1962 r. starszego wykładowcy w Katedrze Fizyki na Wydziale Elektrycznym. W 1965 r. został przeniesiony do Katedry Fizyki na Wydziale Mechaniczno–Energetycznym Politechniki Śląskiej. Pełnił ponadto funkcje dydaktyczne na Studium dla Pracujących. Był jednym ze współautorów skryptu uczelnianego Ćwiczenia laboratoryjne z fizyki, wyd. II z 1956 r. W 1975 r. przeszedł na emeryturę.
J. R. został wyróżniony odznaką „Zasłużony dla Politechniki Śląskiej”.
Był żonaty od 1936 r. z Bolesławą Schäfer, z którą miał trzy córki: Alicję, Grażynę i Aldonę.
Został pochowany na Cmentarzu Lipowym w Gliwicach.
Bibliografia
Archiwum Politechniki Śląskiej, Teczka osobowa Jacka Ruczajewskiego, sygn. 10938.
Programy Politechniki Śląskiej (1946-1981) dostępne na stronie Biblioteki Cyfrowej Politechniki Śląskiej https://delibra.bg.polsl.pl/dlibra/publication/25661#structure.
Rataj P., Jacek Ruczajewski, [w:] Tadeusz Malarski (1883-1952). Fizyk, pionier polskiej i lwowskiej radiotechniki, nauczyciel akademicki i patriota. Lwów-Gliwice-Kraków, red. J. Hickiewicz, Opole-Bydgoszcz 2025, s. 226-228.
Autor hasła
Piotr Rataj