Łukasz Dorosz

Imię i nazwisko	Łukasz Dorosz
Data i miejsce urodzenia	18.02.1897, Zielona
Data i miejsce śmierci	10.05.1954, Gdańsk
Zawód	inżynier elektryk, teletechnik, fizyk, nauczyciel, nauczyciel akademicki

ur. 18.02.1897 r. w Zielonej (koło Tarnopola, obecnie Ukraina), zm. 10.05.1954 r. w Gdańsku, inżynier elektryk, teletechnik, fizyk, nauczyciel, profesor Politechniki Gdańskiej, wykładowca Politechniki Śląskiej i kierownik tamtejszej Katedry Teletechniki

Łukasz Dorosz był dziewiątym dzieckiem małorolnego chłopa Adama. W 1910 r. ukończył szkołę powszechną we wsi Wolica Baryłowa, następnie kontynuował naukę w gimnazjum w Kamionce Strumiłłowej. Od dwunastego roku życia był na własnym utrzymaniu. Po wybuchu I wojny światowej powołany do wojska austro–węgierskiego w 1915 r., przerwał naukę. Służył w Austrii, Węgrzech, Rumunii i Bułgarii. Maturę uzyskał eksternistycznie z odznaczeniem w 1917 r. W stopniu ppor. wstąpił w 1919 r. do Wojska Polskiego i jako oficer, dowódca kompanii łączności we Lwowie, rozpoczął studia na Wydziale Budowy Maszyn tamtejszej Szkoły Politechnicznej. Przeniesiony do Wilna w 1921 r. w funkcji szefa łączności dywizji, podjął studia na Wydziale Matematyczno–Przyrodniczym Uniwersytetu Stefana Batorego we Wilnie. Odkomenderowany do Lwowa, kontynuował studia na Oddziale Elektrotechnicznym Wydziału Mechanicznego Politechniki Lwowskiej. W 1930 r. obronił pracę dyplomową pt. Obliczanie linii dalekonośnej i otrzymał dyplom inżyniera elektryka.

W latach 1924–1926 był młodszym asystentem, a w latach 1926–1928 starszym asystentem w Katedrze Fizyki Politechniki Lwowskiej, kierowanej przez prof. Tadeusza Malarskiego (1883-1952). W latach 1926–1939 Ł. D. pracował jednocześnie jako nauczyciel w Państwowej Szkole Przemysłowej (potem przemianowanej na Techniczną) we Lwowie, wykładając fizykę, elektrotechnikę ogólną i zasady komunikacji, prowadził tam ponadto od 1934 do 1939 r. Państwowe Kursy Radiotechniczne, które przejął po prof. T. Malarskim. Na Politechnice Lwowskiej w latach 1932–1939 Ł. D. wykładał teletechnikę i urządzenia teletechniczne oraz projektowanie urządzeń teletechnicznych. Kierował projektowaniem urządzeń telekomunikacyjnych przy budowie i montażu automatycznych central telefonicznych we Lwowie, Łodzi, Borysławiu i Drohobyczu. Pracował w latach 1928–1939 jako kierownik techniczny Telefonów Lwowskich Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej.

Zmobilizowany z chwilą wybuchu II wojny światowej w 1939 r., był szefem łączności Brygady Pościgowej (wielka jednostka lotnictwa myśliwskiego) w Zielonce k. Warszawy. Podczas wojny wykładał fizykę i matematykę na tajnych kursach i kompletach w Warszawie i Zalesiu Dolnym. Po wyzwoleniu znalazł się w Lublinie, gdzie objął Katedrę Teletechniki i Fizyki na Wydziale Elektryczno–Mechanicznym Politechniki Warszawskiej z tymczasową siedzibą w Lublinie, gdzie działał od 5 lutego do 30 września 1945 r. Był zarazem dziekanem tegoż wydziału, jak i wykładowcą teletechniki i fizyki. Wykładał także fizykę na Uniwersytecie im. Marii Curie–Skłodowskiej w Lublinie.

W dniu 1 października 1945 r. Ł. D. objął Katedrę Teletechniki na Wydziale Elektrycznym Politechniki Gdańskiej, gdzie wykładał dwanaście przedmiotów. W 1946 r. został mianowany profesorem nadzwyczajnym. Prowadził także zajęcia w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Gdańsku, sprawując tam do listopada 1948 r. godność rektora. W latach 1950–1951 pełnił funkcję dziekana Wydziału Elektrycznego Politechniki Gdańskiej. W 1952 r. na zlecenie Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego pełnił tam funkcję organizatora Wydziału Łączności, który wydzielił się z Wydziału Elektrycznego w lipcu tego roku. Kierował jedną z sześciu katedr tego nowego Wydziału, Techniki Przenoszenia Przewodowego.

Jednocześnie od 1 grudnia 1946 r. Ł. D. pracował jako profesor kontraktowy Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Był tam wraz z prof. T. Malarskim głównym organizatorem studiów z tematyki słaboprądowej w ramach Grupy Telekomunikacyjnej. W charakterze zastępcy profesora kierował Katedrą Teletechniki (zwaną też Urządzeń Teletechnicznych) na Wydziale Elektrycznym. Wykładał zarys teletechniki, urządzenia teletechniczne, ćwiczenia z urządzeń teletechnicznych oraz zarys teletechniki dla grupy energetycznej. Pracował tam do końca sierpnia 1952 r. Jednym z jego wybitniejszych wychowanków na Politechnice Śląskiej był późniejszy profesor tej uczelni Zdzisław Trybalski (1922-2008).

Ł. D. był członkiem licznych stowarzyszeń: Związku Polskich Inżynierów Elektryków, Stowarzyszenia Elektryków Polskich, Stowarzyszenia Teletechników Polskich, Stowarzyszenia Radiotechników Polskich, Polskiego Towarzystwa Fizycznego i Związku Nauczycielstwa Polskiego. Autor wielu artykułów naukowych i popularnych w czasopismach technicznych „Czasopiśmie Technicznym” i „Życiu Technicznym” w latach 1930–1939 oraz odczytów z dziedziny fizyki oraz tele– i radiotechniki.

Ł. D. był żonaty z Haliną z domu Kaszubowska (1909–1972).

Został pochowany na cmentarzu Garnizonowym przy Bramie Oliwskiej w Gdańsku.

Bibliografia

Archiwum Politechniki Śląskiej, Teczka osobowa Łukasza Dorosza, sygn. 2098.

Politechnika Lwowska 1844–1945, red. R. Szewalski, Wrocław 1993, s. 398–399.

Rataj P., Łukasz Dorosz, [w:] Tadeusz Malarski (1883-1952). Fizyk, pionier polskiej i lwowskiej radiotechniki, nauczyciel akademicki i patriota. Lwów-Gliwice-Kraków, red. J. Hickiewicz, Opole-Bydgoszcz 2025, s. 219-221.

Redakcja, DOROSZ ŁUKASZ, rektor Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku, „Gedanopedia” : https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=DOROSZ_%C5%81UKASZ,_rektor_Wy%C5%BCszej_Szko%C5%82y_Pedagogicznej_w_Gda%C5%84sku [dostęp: 26. 02. 2026].

Strona internetowa Politechniki Gdańskiej: https://pg.edu.pl/uczelnia/ludzie–pg/zlota–ksiega/pionierzy–pg/dorosz–lukasz [dostęp 10.10.2023].

Autor hasła

Piotr Rataj